{"id":31870,"date":"2025-06-25T12:23:16","date_gmt":"2025-06-25T18:23:16","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/?p=31870"},"modified":"2025-06-25T12:23:17","modified_gmt":"2025-06-25T18:23:17","slug":"drenaje-profundo-una-gran-obra-hoy-rebasada","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/drenaje-profundo-una-gran-obra-hoy-rebasada\/","title":{"rendered":"Drenaje profundo, una gran obra hoy rebasada"},"content":{"rendered":"<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignright size-full is-resized\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"935\" height=\"623\" src=\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Drenaje_prof.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-31871\" style=\"width:500px\" srcset=\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Drenaje_prof.jpg 935w, https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Drenaje_prof-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Drenaje_prof-768x512.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 935px) 100vw, 935px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"has-drop-cap wp-block-paragraph\">La Ciudad de M\u00e9xico se caracteriza por padecer inundaciones que colapsan avenidas y transportes colectivos, una problem\u00e1tica que se presenta desde hace muchas d\u00e9cadas. Para atender esta situaci\u00f3n, en diversos momentos hist\u00f3ricos se han construido drenajes profundos como el Gran Canal de Desag\u00fce en 1900, sin embargo, ante el aumento de la poblaci\u00f3n, comenz\u00f3 a ser obsoleto el servicio. Para tratar de resolverlo, en 1967 se inici\u00f3 la construcci\u00f3n de un t\u00fanel de drenaje, uno de los m\u00e1s largos del mundo, inaugurado 8 a\u00f1os despu\u00e9s.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">En junio de 2025 se cumplieron 50 a\u00f1os de su creaci\u00f3n y en el marco de su conmemoraci\u00f3n, Jos\u00e9 Alberto Nochebuena, asistente de investigaci\u00f3n en el Instituto de Investigaciones Sociales (IIS) de la Universidad Nacional Aut\u00f3noma de M\u00e9xico (UNAM), present\u00f3 su libro de investigaci\u00f3n \u201cObra Oculta. Historia pol\u00edtica y art\u00edfices del sistema de drenaje profundo de la Ciudad de M\u00e9xico\u201d, donde se expone la forma en que esta obra mejor\u00f3 la calidad de vida y el tr\u00e1nsito del Distrito Federal, ahora Ciudad de M\u00e9xico.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Durante los sexenios de Gustavo D\u00edaz Ordaz y Luis Echeverria se llev\u00f3 a cabo la construcci\u00f3n, aunque, en palabras del autor, fue dif\u00edcil convencer a los mandatarios porque no sab\u00edan con certeza si lograr\u00eda resolver el problema: \u201cEra complicado porque en ese entonces no hab\u00eda tecnolog\u00eda como la hay ahora. Hoy es regularmente f\u00e1cil saber si las obras tendr\u00e1n \u00e9xito, pero en aquellos a\u00f1os los ingenieros ten\u00edan que ser minuciosos y no equivocarse. Podr\u00eda costar millones de pesos en inversi\u00f3n y si se equivocaban, se perder\u00edan recursos, adem\u00e1s de dinero y quedar\u00edas mal con los presidentes\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Despu\u00e9s de mucha insistencia, D\u00edaz Ordaz acept\u00f3 y Echeverr\u00eda continu\u00f3 con el proyecto. El drenaje profundo trajo grandes ventajas en su tiempo: control de inundaciones, separaba aguas negras y pluviales, y&nbsp; mejor\u00f3 la calidad sanitaria en zonas urbanas, resolvi\u00f3 problemas que atraves\u00f3 el Distrito Federal en aquella \u00e9poca.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sin embargo, Nochebuena mencion\u00f3 que no fue dise\u00f1ado para las situaciones de hoy en d\u00eda y debido a eso, cada vez que llueve se inundan diferentes zonas de la Ciudad de M\u00e9xico. De acuerdo con una entrevista que realiz\u00f3 el portal <a href=\"http:\/\/agua.org.mx\">Agua.org.mx<\/a> a Agust\u00edn Brena, investigador en ingenier\u00eda hidrol\u00f3gica de la Universidad Aut\u00f3noma Metropolitana (UAM), el acad\u00e9mico mencion\u00f3 que el sistema de drenaje de la Ciudad de M\u00e9xico ya no es efectivo por tama\u00f1o actual de la poblaci\u00f3n, la falta de infraestructuras adecuadas, su mantenimiento, la ineficiente gesti\u00f3n de residuos s\u00f3lidos&nbsp; y el cambio clim\u00e1tico.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Crecimiento en la poblaci\u00f3n<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">El Sistema de Drenaje Profundo abarca la Ciudad de M\u00e9xico y parte del Estado de M\u00e9xico (Ecatepec, Nezahualc\u00f3yotl, Tlalnepantla, Naucalpan, Chimalhuac\u00e1n y La Paz). En 1975, el Distrito Federal ten\u00eda una poblaci\u00f3n de 6.8 millones de personas y actualmente, la CDMX tiene 9.3 millones.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Por otro lado, en los municipios del EDOMEX, en 1975 su poblaci\u00f3n era de 1.6 millones, mientras que en 2025 es de 4.9 millones, seg\u00fan cifras del INEGI. El crecimiento poblacional es un factor importante para la inundaci\u00f3n, ya que muchas personas que migran a estos lugares han tenido que construir propiedades en zonas que no eran habitadas en 1975.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Falta de construcci\u00f3n de drenajes subterr\u00e1neos\u00a0<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">El T\u00fanel de Emisor Oriente es la tercera gran obra hecha para prevenir inundaciones, tiene una capacidad de 150 m\u00b3\/s y tard\u00f3 11 a\u00f1os (2008 a 2019) en ser inaugurada por varios factores. La obra atraves\u00f3 por tres sexenios con diferentes constructoras, diferentes presupuestos e incluso pausas.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Esta fue la \u00faltima construcci\u00f3n profunda que se hizo hasta la fecha ya que es m\u00e1s com\u00fan que se construyan obras superficiales debido a que son m\u00e1s f\u00e1ciles, r\u00e1pidas, econ\u00f3micas y funcionan para desalojar de manera agilizada el agua pluvial. Sin embargo, no resuelven el problema de inundaciones.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Mantenimiento en las obras<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">En drenajes superficiales el mantenimiento es m\u00e1s f\u00e1cil de hacer. En la Ciudad de M\u00e9xico se realizar\u00e1 una limpieza masiva este a\u00f1o, antes de la temporada de lluvias en 170 puntos clave donde hay mayores inundaciones.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Aunque en el caso de drenajes subterr\u00e1neos es m\u00e1s complicado su mantenimiento, el \u00faltima que se realiz\u00f3 fue el a\u00f1o pasado. En el caso del drenaje profundo, hay partes que se desgastan con el paso de los a\u00f1os y es complicado que sean reparadas.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Basura en las calles\u00a0<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Alrededor del 60% de inundaciones menores son causadas por la basura que tiran las personas en la calle, est\u00e1s llegan a las coladeras y las tapan y debido a esto, el agua no entra al sistema.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Cambio clim\u00e1tico<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Las variaciones climatol\u00f3gicas influyen en las inundaciones porque las lluvias se intensifican a\u00f1o con a\u00f1o, de acuerdo con la Organizaci\u00f3n Meteorol\u00f3gica Mundial (OMM) \u201cLas lluvias extremas han causado inundaciones masivas en muchos pa\u00edses y ciudades del mundo. Millones de personas han sido desplazadas y muchas murieron\u201d, dijo Petteri Taalas, Secretario General de la OMM.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Aunque el drenaje profundo de 1975 fue efectivo para M\u00e9xico en esos a\u00f1os, actualmente se vive un contexto diferente tanto estructural, de cambios climatol\u00f3gicos y poblacional. A pesar de las limpiezas que se realicen, la Ciudad de M\u00e9xico ya no tiene la capacidad hidr\u00e1ulica necesaria para afrontar esta situaci\u00f3n. Para enfrentar este problema, se deben ampliar las infraestructuras y la concientizaci\u00f3n del cambio clim\u00e1tico y la no acumulaci\u00f3n de basura en v\u00eda p\u00fablica.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Im\u00e1genes del evento<\/p>\n\n\n\n<figure data-wp-context=\"{&quot;galleryId&quot;:&quot;6a8fdfe4027de&quot;}\" data-wp-interactive=\"core\/gallery\" class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-5 is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure data-wp-context=\"{&quot;imageId&quot;:&quot;6a8fdfe402a94&quot;}\" data-wp-interactive=\"core\/image\" data-wp-key=\"6a8fdfe402a94\" class=\"wp-block-image size-large wp-lightbox-container\"><img decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"768\" data-wp-class--hide=\"state.isContentHidden\" data-wp-class--show=\"state.isContentVisible\" data-wp-init=\"callbacks.setButtonStyles\" data-wp-on--click=\"actions.showLightbox\" data-wp-on--load=\"callbacks.setButtonStyles\" data-wp-on--pointerdown=\"actions.preloadImage\" data-wp-on--pointerenter=\"actions.preloadImageWithDelay\" data-wp-on--pointerleave=\"actions.cancelPreload\" data-wp-on-window--resize=\"callbacks.setButtonStyles\" data-id=\"31872\" src=\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/FB_IMG_1749833992641-1024x768.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-31872\" srcset=\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/FB_IMG_1749833992641-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/FB_IMG_1749833992641-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/FB_IMG_1749833992641-768x576.jpg 768w, https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/FB_IMG_1749833992641-1536x1152.jpg 1536w, https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/FB_IMG_1749833992641.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><button\n\t\t\tclass=\"lightbox-trigger\"\n\t\t\ttype=\"button\"\n\t\t\taria-haspopup=\"dialog\"\n\t\t\tdata-wp-bind--aria-label=\"state.thisImage.triggerButtonAriaLabel\"\n\t\t\tdata-wp-init=\"callbacks.initTriggerButton\"\n\t\t\tdata-wp-on--click=\"actions.showLightbox\"\n\t\t\tdata-wp-style--right=\"state.thisImage.buttonRight\"\n\t\t\tdata-wp-style--top=\"state.thisImage.buttonTop\"\n\t\t>\n\t\t\t<svg xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"12\" height=\"12\" fill=\"none\" viewBox=\"0 0 12 12\">\n\t\t\t\t<path fill=\"#fff\" d=\"M2 0a2 2 0 0 0-2 2v2h1.5V2a.5.5 0 0 1 .5-.5h2V0H2Zm2 10.5H2a.5.5 0 0 1-.5-.5V8H0v2a2 2 0 0 0 2 2h2v-1.5ZM8 12v-1.5h2a.5.5 0 0 0 .5-.5V8H12v2a2 2 0 0 1-2 2H8Zm2-12a2 2 0 0 1 2 2v2h-1.5V2a.5.5 0 0 0-.5-.5H8V0h2Z\" \/>\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button><\/figure>\n\n\n\n<figure data-wp-context=\"{&quot;imageId&quot;:&quot;6a8fdfe402eaf&quot;}\" data-wp-interactive=\"core\/image\" data-wp-key=\"6a8fdfe402eaf\" class=\"wp-block-image size-large wp-lightbox-container\"><img decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" data-wp-class--hide=\"state.isContentHidden\" data-wp-class--show=\"state.isContentVisible\" data-wp-init=\"callbacks.setButtonStyles\" data-wp-on--click=\"actions.showLightbox\" data-wp-on--load=\"callbacks.setButtonStyles\" data-wp-on--pointerdown=\"actions.preloadImage\" data-wp-on--pointerenter=\"actions.preloadImageWithDelay\" data-wp-on--pointerleave=\"actions.cancelPreload\" data-wp-on-window--resize=\"callbacks.setButtonStyles\" data-id=\"31873\" src=\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/FB_IMG_1749834021740-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-31873\" srcset=\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/FB_IMG_1749834021740-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/FB_IMG_1749834021740-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/FB_IMG_1749834021740-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/FB_IMG_1749834021740-1536x1025.jpg 1536w, https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/FB_IMG_1749834021740.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><button\n\t\t\tclass=\"lightbox-trigger\"\n\t\t\ttype=\"button\"\n\t\t\taria-haspopup=\"dialog\"\n\t\t\tdata-wp-bind--aria-label=\"state.thisImage.triggerButtonAriaLabel\"\n\t\t\tdata-wp-init=\"callbacks.initTriggerButton\"\n\t\t\tdata-wp-on--click=\"actions.showLightbox\"\n\t\t\tdata-wp-style--right=\"state.thisImage.buttonRight\"\n\t\t\tdata-wp-style--top=\"state.thisImage.buttonTop\"\n\t\t>\n\t\t\t<svg xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"12\" height=\"12\" fill=\"none\" viewBox=\"0 0 12 12\">\n\t\t\t\t<path fill=\"#fff\" d=\"M2 0a2 2 0 0 0-2 2v2h1.5V2a.5.5 0 0 1 .5-.5h2V0H2Zm2 10.5H2a.5.5 0 0 1-.5-.5V8H0v2a2 2 0 0 0 2 2h2v-1.5ZM8 12v-1.5h2a.5.5 0 0 0 .5-.5V8H12v2a2 2 0 0 1-2 2H8Zm2-12a2 2 0 0 1 2 2v2h-1.5V2a.5.5 0 0 0-.5-.5H8V0h2Z\" \/>\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button><\/figure>\n\n\n\n<figure data-wp-context=\"{&quot;imageId&quot;:&quot;6a8fdfe403248&quot;}\" data-wp-interactive=\"core\/image\" data-wp-key=\"6a8fdfe403248\" class=\"wp-block-image size-large wp-lightbox-container\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" data-wp-class--hide=\"state.isContentHidden\" data-wp-class--show=\"state.isContentVisible\" data-wp-init=\"callbacks.setButtonStyles\" data-wp-on--click=\"actions.showLightbox\" data-wp-on--load=\"callbacks.setButtonStyles\" data-wp-on--pointerdown=\"actions.preloadImage\" data-wp-on--pointerenter=\"actions.preloadImageWithDelay\" data-wp-on--pointerleave=\"actions.cancelPreload\" data-wp-on-window--resize=\"callbacks.setButtonStyles\" data-id=\"31874\" src=\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/FB_IMG_1749834029079-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-31874\" srcset=\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/FB_IMG_1749834029079-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/FB_IMG_1749834029079-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/FB_IMG_1749834029079-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/FB_IMG_1749834029079-1536x1025.jpg 1536w, https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/FB_IMG_1749834029079.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><button\n\t\t\tclass=\"lightbox-trigger\"\n\t\t\ttype=\"button\"\n\t\t\taria-haspopup=\"dialog\"\n\t\t\tdata-wp-bind--aria-label=\"state.thisImage.triggerButtonAriaLabel\"\n\t\t\tdata-wp-init=\"callbacks.initTriggerButton\"\n\t\t\tdata-wp-on--click=\"actions.showLightbox\"\n\t\t\tdata-wp-style--right=\"state.thisImage.buttonRight\"\n\t\t\tdata-wp-style--top=\"state.thisImage.buttonTop\"\n\t\t>\n\t\t\t<svg xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"12\" height=\"12\" fill=\"none\" viewBox=\"0 0 12 12\">\n\t\t\t\t<path fill=\"#fff\" d=\"M2 0a2 2 0 0 0-2 2v2h1.5V2a.5.5 0 0 1 .5-.5h2V0H2Zm2 10.5H2a.5.5 0 0 1-.5-.5V8H0v2a2 2 0 0 0 2 2h2v-1.5ZM8 12v-1.5h2a.5.5 0 0 0 .5-.5V8H12v2a2 2 0 0 1-2 2H8Zm2-12a2 2 0 0 1 2 2v2h-1.5V2a.5.5 0 0 0-.5-.5H8V0h2Z\" \/>\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button><\/figure>\n\n\n\n<figure data-wp-context=\"{&quot;imageId&quot;:&quot;6a8fdfe4035d6&quot;}\" data-wp-interactive=\"core\/image\" data-wp-key=\"6a8fdfe4035d6\" class=\"wp-block-image size-large wp-lightbox-container\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" data-wp-class--hide=\"state.isContentHidden\" data-wp-class--show=\"state.isContentVisible\" data-wp-init=\"callbacks.setButtonStyles\" data-wp-on--click=\"actions.showLightbox\" data-wp-on--load=\"callbacks.setButtonStyles\" data-wp-on--pointerdown=\"actions.preloadImage\" data-wp-on--pointerenter=\"actions.preloadImageWithDelay\" data-wp-on--pointerleave=\"actions.cancelPreload\" data-wp-on-window--resize=\"callbacks.setButtonStyles\" data-id=\"31875\" src=\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/FB_IMG_1749834034307-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-31875\" srcset=\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/FB_IMG_1749834034307-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/FB_IMG_1749834034307-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/FB_IMG_1749834034307-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/FB_IMG_1749834034307.jpg 1200w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><button\n\t\t\tclass=\"lightbox-trigger\"\n\t\t\ttype=\"button\"\n\t\t\taria-haspopup=\"dialog\"\n\t\t\tdata-wp-bind--aria-label=\"state.thisImage.triggerButtonAriaLabel\"\n\t\t\tdata-wp-init=\"callbacks.initTriggerButton\"\n\t\t\tdata-wp-on--click=\"actions.showLightbox\"\n\t\t\tdata-wp-style--right=\"state.thisImage.buttonRight\"\n\t\t\tdata-wp-style--top=\"state.thisImage.buttonTop\"\n\t\t>\n\t\t\t<svg xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"12\" height=\"12\" fill=\"none\" viewBox=\"0 0 12 12\">\n\t\t\t\t<path fill=\"#fff\" d=\"M2 0a2 2 0 0 0-2 2v2h1.5V2a.5.5 0 0 1 .5-.5h2V0H2Zm2 10.5H2a.5.5 0 0 1-.5-.5V8H0v2a2 2 0 0 0 2 2h2v-1.5ZM8 12v-1.5h2a.5.5 0 0 0 .5-.5V8H12v2a2 2 0 0 1-2 2H8Zm2-12a2 2 0 0 1 2 2v2h-1.5V2a.5.5 0 0 0-.5-.5H8V0h2Z\" \/>\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button><\/figure>\n\n\n\n<figure data-wp-context=\"{&quot;imageId&quot;:&quot;6a8fdfe403967&quot;}\" data-wp-interactive=\"core\/image\" data-wp-key=\"6a8fdfe403967\" class=\"wp-block-image size-large wp-lightbox-container\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"683\" height=\"1024\" data-wp-class--hide=\"state.isContentHidden\" data-wp-class--show=\"state.isContentVisible\" data-wp-init=\"callbacks.setButtonStyles\" data-wp-on--click=\"actions.showLightbox\" data-wp-on--load=\"callbacks.setButtonStyles\" data-wp-on--pointerdown=\"actions.preloadImage\" data-wp-on--pointerenter=\"actions.preloadImageWithDelay\" data-wp-on--pointerleave=\"actions.cancelPreload\" data-wp-on-window--resize=\"callbacks.setButtonStyles\" data-id=\"31876\" src=\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/FB_IMG_1749834041141-683x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-31876\" srcset=\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/FB_IMG_1749834041141-683x1024.jpg 683w, https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/FB_IMG_1749834041141-200x300.jpg 200w, https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/FB_IMG_1749834041141-768x1151.jpg 768w, https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/FB_IMG_1749834041141-1025x1536.jpg 1025w, https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/FB_IMG_1749834041141.jpg 1366w\" sizes=\"(max-width: 683px) 100vw, 683px\" \/><button\n\t\t\tclass=\"lightbox-trigger\"\n\t\t\ttype=\"button\"\n\t\t\taria-haspopup=\"dialog\"\n\t\t\tdata-wp-bind--aria-label=\"state.thisImage.triggerButtonAriaLabel\"\n\t\t\tdata-wp-init=\"callbacks.initTriggerButton\"\n\t\t\tdata-wp-on--click=\"actions.showLightbox\"\n\t\t\tdata-wp-style--right=\"state.thisImage.buttonRight\"\n\t\t\tdata-wp-style--top=\"state.thisImage.buttonTop\"\n\t\t>\n\t\t\t<svg xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"12\" height=\"12\" fill=\"none\" viewBox=\"0 0 12 12\">\n\t\t\t\t<path fill=\"#fff\" d=\"M2 0a2 2 0 0 0-2 2v2h1.5V2a.5.5 0 0 1 .5-.5h2V0H2Zm2 10.5H2a.5.5 0 0 1-.5-.5V8H0v2a2 2 0 0 0 2 2h2v-1.5ZM8 12v-1.5h2a.5.5 0 0 0 .5-.5V8H12v2a2 2 0 0 1-2 2H8Zm2-12a2 2 0 0 1 2 2v2h-1.5V2a.5.5 0 0 0-.5-.5H8V0h2Z\" \/>\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button><\/figure>\n<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>La Ciudad de M\u00e9xico se caracteriza por padecer inundaciones que colapsan avenidas y transportes colectivos, una problem\u00e1tica que se presenta desde hace muchas d\u00e9cadas. Para atender esta situaci\u00f3n, en diversos momentos hist\u00f3ricos se han construido drenajes profundos como el Gran Canal de Desag\u00fce en 1900, sin embargo, ante el aumento de la poblaci\u00f3n, comenz\u00f3 a [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":121,"featured_media":31871,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"ocean_front_end_style_editor":"no","ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"","ocean_second_sidebar":"","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"","ocean_custom_header_template":"","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"","ocean_menu_typo_font_family":"","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"on","ocean_gallery_id":[],"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[276],"tags":[359,364,366],"class_list":["post-31870","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-informativos","tag-medio-ambiente-y-territorio","tag-historia-social-y-politica","tag-procesos-urbanos-y-espacio-publico","entry","has-media"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.3 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Drenaje profundo, una gran obra hoy rebasada - Resonancias<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"\u00bfPor qu\u00e9 el drenaje profundo de 1975 ya no controla las inundaciones en CDMX? An\u00e1lisis hist\u00f3rico, crecimiento poblacional, cambio clim\u00e1tico y soluciones urgentes\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/drenaje-profundo-una-gran-obra-hoy-rebasada\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"es_MX\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Drenaje profundo, una gran obra hoy rebasada - Resonancias\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u00bfPor qu\u00e9 el drenaje profundo de 1975 ya no controla las inundaciones en CDMX? An\u00e1lisis hist\u00f3rico, crecimiento poblacional, cambio clim\u00e1tico y soluciones urgentes\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/drenaje-profundo-una-gran-obra-hoy-rebasada\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Resonancias\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/IISUNAM\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-06-25T18:23:16+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-06-25T18:23:17+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Drenaje_prof.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"935\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"623\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Itzel Guadalupe Alaniz Espinoza\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@IISUNAM\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@IISUNAM\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Itzel Guadalupe Alaniz Espinoza\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tiempo de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"6 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":[\"Article\",\"BlogPosting\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iis.unam.mx\\\/blog\\\/drenaje-profundo-una-gran-obra-hoy-rebasada\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iis.unam.mx\\\/blog\\\/drenaje-profundo-una-gran-obra-hoy-rebasada\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Itzel Guadalupe Alaniz Espinoza\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iis.unam.mx\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/e575ee3d441c284ddc918cb640aa1af7\"},\"headline\":\"Drenaje profundo, una gran obra hoy rebasada\",\"datePublished\":\"2025-06-25T18:23:16+00:00\",\"dateModified\":\"2025-06-25T18:23:17+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iis.unam.mx\\\/blog\\\/drenaje-profundo-una-gran-obra-hoy-rebasada\\\/\"},\"wordCount\":979,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iis.unam.mx\\\/blog\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iis.unam.mx\\\/blog\\\/drenaje-profundo-una-gran-obra-hoy-rebasada\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iis.unam.mx\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/06\\\/Drenaje_prof.jpg\",\"keywords\":[\"Medio ambiente y territorio\",\"Historia social y pol\u00edtica\",\"Procesos urbanos y espacio p\u00fablico\"],\"articleSection\":[\"Informativos\"],\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iis.unam.mx\\\/blog\\\/drenaje-profundo-una-gran-obra-hoy-rebasada\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":[\"WebPage\",\"MedicalWebPage\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iis.unam.mx\\\/blog\\\/drenaje-profundo-una-gran-obra-hoy-rebasada\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iis.unam.mx\\\/blog\\\/drenaje-profundo-una-gran-obra-hoy-rebasada\\\/\",\"name\":\"Drenaje profundo, una gran obra hoy rebasada - Resonancias\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iis.unam.mx\\\/blog\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iis.unam.mx\\\/blog\\\/drenaje-profundo-una-gran-obra-hoy-rebasada\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iis.unam.mx\\\/blog\\\/drenaje-profundo-una-gran-obra-hoy-rebasada\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iis.unam.mx\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/06\\\/Drenaje_prof.jpg\",\"datePublished\":\"2025-06-25T18:23:16+00:00\",\"dateModified\":\"2025-06-25T18:23:17+00:00\",\"description\":\"\u00bfPor qu\u00e9 el drenaje profundo de 1975 ya no controla las inundaciones en CDMX? An\u00e1lisis hist\u00f3rico, crecimiento poblacional, cambio clim\u00e1tico y soluciones urgentes\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iis.unam.mx\\\/blog\\\/drenaje-profundo-una-gran-obra-hoy-rebasada\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iis.unam.mx\\\/blog\\\/drenaje-profundo-una-gran-obra-hoy-rebasada\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iis.unam.mx\\\/blog\\\/drenaje-profundo-una-gran-obra-hoy-rebasada\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iis.unam.mx\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/06\\\/Drenaje_prof.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iis.unam.mx\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/06\\\/Drenaje_prof.jpg\",\"width\":935,\"height\":623},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iis.unam.mx\\\/blog\\\/drenaje-profundo-una-gran-obra-hoy-rebasada\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Inicio\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iis.unam.mx\\\/blog\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Drenaje profundo, una gran obra hoy rebasada\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iis.unam.mx\\\/blog\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iis.unam.mx\\\/blog\\\/\",\"name\":\"Resonancias\",\"description\":\"Blog del Instituto de Investigaciones Sociales de la UNAM\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iis.unam.mx\\\/blog\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iis.unam.mx\\\/blog\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iis.unam.mx\\\/blog\\\/#organization\",\"name\":\"Instituto de Investigaciones Sociales de la UNAM\",\"alternateName\":\"IIS-UNAM\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iis.unam.mx\\\/blog\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iis.unam.mx\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iis.unam.mx\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/cropped-logo-unam-gris-26.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iis.unam.mx\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/cropped-logo-unam-gris-26.png\",\"width\":1301,\"height\":356,\"caption\":\"Instituto de Investigaciones Sociales de la UNAM\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iis.unam.mx\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/IISUNAM\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/IISUNAM\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/iisunam\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.youtube.com\\\/user\\\/canaliisunam\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iis.unam.mx\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/e575ee3d441c284ddc918cb640aa1af7\",\"name\":\"Itzel Guadalupe Alaniz Espinoza\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iis.unam.mx\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/06\\\/alaniz-espinoza.jpg\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iis.unam.mx\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/06\\\/alaniz-espinoza.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iis.unam.mx\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/06\\\/alaniz-espinoza.jpg\",\"caption\":\"Itzel Guadalupe Alaniz Espinoza\"},\"description\":\"Prestadora de Servicio Social en el Departamento de Difusi\u00f3n del IIS-UNAM\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iis.unam.mx\\\/blog\\\/author\\\/itzel\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Drenaje profundo, una gran obra hoy rebasada - Resonancias","description":"\u00bfPor qu\u00e9 el drenaje profundo de 1975 ya no controla las inundaciones en CDMX? An\u00e1lisis hist\u00f3rico, crecimiento poblacional, cambio clim\u00e1tico y soluciones urgentes","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/drenaje-profundo-una-gran-obra-hoy-rebasada\/","og_locale":"es_MX","og_type":"article","og_title":"Drenaje profundo, una gran obra hoy rebasada - Resonancias","og_description":"\u00bfPor qu\u00e9 el drenaje profundo de 1975 ya no controla las inundaciones en CDMX? An\u00e1lisis hist\u00f3rico, crecimiento poblacional, cambio clim\u00e1tico y soluciones urgentes","og_url":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/drenaje-profundo-una-gran-obra-hoy-rebasada\/","og_site_name":"Resonancias","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/IISUNAM","article_published_time":"2025-06-25T18:23:16+00:00","article_modified_time":"2025-06-25T18:23:17+00:00","og_image":[{"width":935,"height":623,"url":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Drenaje_prof.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Itzel Guadalupe Alaniz Espinoza","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@IISUNAM","twitter_site":"@IISUNAM","twitter_misc":{"Escrito por":"Itzel Guadalupe Alaniz Espinoza","Tiempo de lectura":"6 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":["Article","BlogPosting"],"@id":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/drenaje-profundo-una-gran-obra-hoy-rebasada\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/drenaje-profundo-una-gran-obra-hoy-rebasada\/"},"author":{"name":"Itzel Guadalupe Alaniz Espinoza","@id":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/#\/schema\/person\/e575ee3d441c284ddc918cb640aa1af7"},"headline":"Drenaje profundo, una gran obra hoy rebasada","datePublished":"2025-06-25T18:23:16+00:00","dateModified":"2025-06-25T18:23:17+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/drenaje-profundo-una-gran-obra-hoy-rebasada\/"},"wordCount":979,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/drenaje-profundo-una-gran-obra-hoy-rebasada\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Drenaje_prof.jpg","keywords":["Medio ambiente y territorio","Historia social y pol\u00edtica","Procesos urbanos y espacio p\u00fablico"],"articleSection":["Informativos"],"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/drenaje-profundo-una-gran-obra-hoy-rebasada\/#respond"]}]},{"@type":["WebPage","MedicalWebPage"],"@id":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/drenaje-profundo-una-gran-obra-hoy-rebasada\/","url":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/drenaje-profundo-una-gran-obra-hoy-rebasada\/","name":"Drenaje profundo, una gran obra hoy rebasada - Resonancias","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/drenaje-profundo-una-gran-obra-hoy-rebasada\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/drenaje-profundo-una-gran-obra-hoy-rebasada\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Drenaje_prof.jpg","datePublished":"2025-06-25T18:23:16+00:00","dateModified":"2025-06-25T18:23:17+00:00","description":"\u00bfPor qu\u00e9 el drenaje profundo de 1975 ya no controla las inundaciones en CDMX? An\u00e1lisis hist\u00f3rico, crecimiento poblacional, cambio clim\u00e1tico y soluciones urgentes","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/drenaje-profundo-una-gran-obra-hoy-rebasada\/#breadcrumb"},"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/drenaje-profundo-una-gran-obra-hoy-rebasada\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/drenaje-profundo-una-gran-obra-hoy-rebasada\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Drenaje_prof.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Drenaje_prof.jpg","width":935,"height":623},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/drenaje-profundo-una-gran-obra-hoy-rebasada\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Inicio","item":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Drenaje profundo, una gran obra hoy rebasada"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/#website","url":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/","name":"Resonancias","description":"Blog del Instituto de Investigaciones Sociales de la UNAM","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"es"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/#organization","name":"Instituto de Investigaciones Sociales de la UNAM","alternateName":"IIS-UNAM","url":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/cropped-logo-unam-gris-26.png","contentUrl":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/cropped-logo-unam-gris-26.png","width":1301,"height":356,"caption":"Instituto de Investigaciones Sociales de la UNAM"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/IISUNAM","https:\/\/x.com\/IISUNAM","https:\/\/www.instagram.com\/iisunam\/","https:\/\/www.youtube.com\/user\/canaliisunam"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/#\/schema\/person\/e575ee3d441c284ddc918cb640aa1af7","name":"Itzel Guadalupe Alaniz Espinoza","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/alaniz-espinoza.jpg","url":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/alaniz-espinoza.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/alaniz-espinoza.jpg","caption":"Itzel Guadalupe Alaniz Espinoza"},"description":"Prestadora de Servicio Social en el Departamento de Difusi\u00f3n del IIS-UNAM","url":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/author\/itzel\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31870","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/121"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=31870"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31870\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31880,"href":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31870\/revisions\/31880"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/31871"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=31870"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=31870"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=31870"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}