{"id":14808,"date":"2019-09-24T18:12:06","date_gmt":"2019-09-24T23:12:06","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/?p=14808"},"modified":"2019-09-24T18:12:09","modified_gmt":"2019-09-24T23:12:09","slug":"moral-diferencia-entre-crimen-organizado-y-narcotrafico-en-michoacan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/moral-diferencia-entre-crimen-organizado-y-narcotrafico-en-michoacan\/","title":{"rendered":"Moral, diferencia entre crimen organizado y narcotr\u00e1fico en Michoac\u00e1n"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Portada-1-de-1.jpg\" alt=\"\"\/><figcaption>El 29 de junio de 2018, la comunidad ind\u00edgena de Santa Mar\u00eda Ostula, en la Sierra-Costa michoacana, celebr\u00f3 el noveno aniversario de la fundaci\u00f3n de Xayakalan,\u00a0un pueblo de lucha. Fotograf\u00eda: <a href=\"https:\/\/subversiones.org\/archivos\/132787\ufffd\">Dante A. Saucedo y Regina L\u00f3pez\/ Subversiones<\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Los grupos de autodefensa son una iniciativa comunitaria frente a la <em>cartelizaci\u00f3n<\/em> de la sierra-costa en Michoac\u00e1n<\/h2>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p>En 2017 la investigadora Irene \u00c1lvarez Rodr\u00edguez fue contratada para formar parte de un proyecto colectivo sobre la respuesta ciudadana a la violencia y la fragilidad institucional. El grupo de nueve investigadores del proyecto decidi\u00f3 estudiar Michoac\u00e1n, uno de los estados centrales en la guerra contra las drogas y la pol\u00edtica de militarizaci\u00f3n de la seguridad interna en M\u00e9xico. Durante seis meses \u00c1lvarez Rodr\u00edguez vivi\u00f3 en Costa Sierra, una regi\u00f3n caracterizada por sus problemas de integraci\u00f3n con el Estado, adem\u00e1s de haber tenido problemas con organizaciones criminales.<\/p>\n\n\n\n<p>La respuesta de esta poblaci\u00f3n ante la violencia fue crear cuerpos de autodefensas, comit\u00e9s de seguridad donde se tomaban decisiones a nivel colectivo sobre temas de seguridad comunitaria, explic\u00f3 la acad\u00e9mica de la Universidad del Claustro de Sor Juana, y agreg\u00f3 que, una de las primeras cosas que hay que aclarar cuando se habla de la guerra contra las drogas, es entender que es una guerra por motivos econ\u00f3micos, no ideol\u00f3gicos.<\/p>\n\n\n\n<p>Los actores que est\u00e1n en  pugna porque est\u00e1n tratando de maximizar ganancias, se\u00f1al\u00f3 la investigadora, y reiter\u00f3 que, el crimen organizado es una red de complicidades entre el Estado y criminales, por lo que se puede hablar de criminales p\u00fablicos (estatales) y criminales privados.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">\u00bfDe d\u00f3nde viene el crimen organizado?<\/h3>\n\n\n\n<p>Existe una postura que explica que lo que llamamos crimen organizado es en realidad un efecto del Estado creado por las reformas neoliberales que generaron zonas l\u00edmites al margen del Estado. Se producen territorios que dejan de ser atendidos y los actores que viven en zonas rurales empiezan a tratar de insertarse en la econom\u00eda nacional a partir de esta mercader\u00eda il\u00edcita, coment\u00f3 la investigadora.<\/p>\n\n\n\n<p>En el caso michoacano, hablar de crimen organizado y tr\u00e1fico de drogas no son equivalentes. Desde el \u00e1mbito legal podr\u00edan parecer la misma cosa, pero desde la perspectiva de la moral comunitaria de lo local, generada desde un contexto situado, en realidad la distinci\u00f3n refiere a una transgresi\u00f3n de orden moral, explic\u00f3 la acad\u00e9mica.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Entender la diferencia<\/h3>\n\n\n\n<p>Despu\u00e9s de platicar con la gente de la zona, la investigadora entendi\u00f3 la diferencia entre estos dos conceptos, cuando ellos hablaban de narcotr\u00e1fico se refer\u00edan a un orden en donde la poblaci\u00f3n hab\u00eda tenido un contacto constante con estos actores. Antes del proceso de <em>cartelizaci\u00f3n<\/em> y del monopolio sobre la producci\u00f3n de drogas, exist\u00edan territorios rurales donde los campesinos produc\u00edan estas substancias que eran compradas por  miembros de su comunidad que se encargaban de venderlas a otros mediadores que pod\u00edan formar parte de organizaciones criminales m\u00e1s grandes.<\/p>\n\n\n\n<p>En esa \u00e9poca exist\u00edan ciertas normas o maneras en las que se desenvolv\u00edan estos actores, regularmente contrataban a poblaci\u00f3n local para que trabajaran en la producci\u00f3n, en algunas ocasiones interven\u00edan mucho m\u00e1s en la poblaci\u00f3n estableciendo relaciones de reciprocidad, hab\u00eda una especie de limpieza moral del dinero que se produc\u00eda de manera ilegal pero invertido en algo bueno para la comunidad, declar\u00f3 la investigadora.<\/p>\n\n\n\n<p>Esta relaci\u00f3n empieza a tornarse menos estable cuando comienzan a aparecer los c\u00e1rteles que comienzan a monopolizar el territorio y la producci\u00f3n. Estas organizaciones crean tambi\u00e9n alianzas con otras empresas criminales para bloquear ciertos territorios a otros competidores. Cuando se intensifica el fen\u00f3meno de la <em>cartelizaci\u00f3n<\/em> en Michoac\u00e1n, desde la l\u00f3gica de los municipios del sur, lo leen como un fen\u00f3meno muy diferente a la relaci\u00f3n previa con el narcotr\u00e1fico, ya que estas nuevas &#8220;empresas&#8221; no son miembros ni emplean a la comunidad, y en el contexto de la militarizaci\u00f3n, estas organizaciones comienzan a extorsionar con el fin de mantener sus operaciones dentro del marco de la guerra, explic\u00f3 la acad\u00e9mica.<\/p>\n\n\n\n<p>Estas actividades del crimen organizado generan la indignaci\u00f3n de la poblaci\u00f3n que ya no ve ning\u00fan beneficio de la presencia de estos actores, considerando que s\u00f3lo es extracci\u00f3n sin dar nada a cambio. En este contexto surge el movimiento de los autodefensas, una iniciativa de la comunidad para defenderse del crimen organizado, expres\u00f3 la investigadora, y agreg\u00f3 que, a trav\u00e9s del trabajo de estos grupos se va generando una regi\u00f3n libre de carteles, donde los grupos de autodefensas se encargan de patrullar el territorio, realizar retenes, entre otras actividades.<\/p>\n\n\n\n<p>Estas reflexiones se dieron en el marco del seminario \u201cLaboratorio de Observaci\u00f3n del Fen\u00f3meno Religioso en la Sociedad Contempor\u00e1nea\u201d, coordinado por Hugo Jos\u00e9 Su\u00e1rez y <a href=\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/investigacion\/investigadores\/investigadores-de-actores-y-procesos-sociales\/dra-barcenas-barajas-karina\/\">Karina B\u00e1rcenas Barajas<\/a>, investigadores del Instituto de Investigaciones Sociales de la Universidad Nacional Aut\u00f3noma de M\u00e9xico (IIS-UNAM) y Cecilia Delgado, acad\u00e9mica de la Facultad de Ciencias Pol\u00edticas y Sociales de la UNAM. La actividad se llev\u00f3 acabo el d\u00eda 13 de septiembre de 2019 en el Anexo del Auditorio del IIS-UNAM.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p>Fotograf\u00edas del evento<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-gallery columns-4 is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"500\" height=\"333\" src=\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/PM01.jpg\" alt=\"\" data-id=\"14809\" data-link=\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/?attachment_id=14809\" class=\"wp-image-14809\" srcset=\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/PM01.jpg 500w, https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/PM01-300x200.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 500px) 100vw, 500px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img decoding=\"async\" width=\"500\" height=\"333\" src=\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/PM02.jpg\" alt=\"\" data-id=\"14810\" data-link=\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/?attachment_id=14810\" class=\"wp-image-14810\" srcset=\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/PM02.jpg 500w, https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/PM02-300x200.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 500px) 100vw, 500px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img decoding=\"async\" width=\"500\" height=\"333\" src=\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/PM03.jpg\" alt=\"\" data-id=\"14811\" data-link=\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/?attachment_id=14811\" class=\"wp-image-14811\" srcset=\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/PM03.jpg 500w, https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/PM03-300x200.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 500px) 100vw, 500px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"500\" height=\"333\" src=\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/PM4.jpg\" alt=\"\" data-id=\"14812\" data-link=\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/?attachment_id=14812\" class=\"wp-image-14812\" srcset=\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/PM4.jpg 500w, https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/PM4-300x200.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 500px) 100vw, 500px\" \/><\/figure><\/li><\/ul>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p>Video del evento<\/p>\n\n\n\n<iframe width=\"560\" height=\"315\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/xUlxpmhCcxA\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen><\/iframe>\n\n<hr \/>\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/religion-sept.pdf\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone\" src=\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/file-pdf.svg\" alt=\"\" width=\"40\" height=\"54\" \/><\/a>\nDescarga la entrada como PDF<\/p>\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/religion-sept.epub\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone\" src=\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/book.svg\" alt=\"\" width=\"40\" height=\"54\" \/><\/a>\nDescarga la entrada como EPUB<\/p>\n\n<hr \/>\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Los grupos de autodefensa son una iniciativa comunitaria frente a la cartelizaci\u00f3n de la sierra-costa en Michoac\u00e1n En 2017 la investigadora Irene \u00c1lvarez Rodr\u00edguez fue contratada para formar parte de un proyecto colectivo sobre la respuesta ciudadana a la violencia y la fragilidad institucional. El grupo de nueve investigadores del proyecto decidi\u00f3 estudiar Michoac\u00e1n, uno [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":25,"featured_media":14807,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"","ocean_second_sidebar":"","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"","ocean_custom_header_template":"","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"","ocean_menu_typo_font_family":"","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"on","ocean_gallery_id":[],"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[276],"tags":[357,360,60,272,353],"class_list":["post-14808","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-informativos","tag-transformaciones-de-la-sociedad-rural","tag-violencia-social-e-inseguridad","tag-actores-y-procesos-sociales","tag-laboratorio-de-observacion-del-fenomeno-religioso","tag-karina-barcenas","entry","has-media"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.8 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Moral, diferencia entre crimen organizado y narcotr\u00e1fico en Michoac\u00e1n - Resonancias<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/moral-diferencia-entre-crimen-organizado-y-narcotrafico-en-michoacan\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"es_MX\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Moral, diferencia entre crimen organizado y narcotr\u00e1fico en Michoac\u00e1n - Resonancias\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Los grupos de autodefensa son una iniciativa comunitaria frente a la cartelizaci\u00f3n de la sierra-costa en Michoac\u00e1n En 2017 la investigadora Irene \u00c1lvarez Rodr\u00edguez fue contratada para formar parte de un proyecto colectivo sobre la respuesta ciudadana a la violencia y la fragilidad institucional. El grupo de nueve investigadores del proyecto decidi\u00f3 estudiar Michoac\u00e1n, uno [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/moral-diferencia-entre-crimen-organizado-y-narcotrafico-en-michoacan\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Resonancias\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/IISUNAM\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2019-09-24T23:12:06+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2019-09-24T23:12:09+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Portada-1-de-1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1070\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"709\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Mar\u00eda del Mar Diego Fern\u00e1ndez Gonz\u00e1lez Luna\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@IISUNAM\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@IISUNAM\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Mar\u00eda del Mar Diego Fern\u00e1ndez Gonz\u00e1lez Luna\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tiempo de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"5 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":[\"Article\",\"BlogPosting\"],\"@id\":\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/moral-diferencia-entre-crimen-organizado-y-narcotrafico-en-michoacan\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/moral-diferencia-entre-crimen-organizado-y-narcotrafico-en-michoacan\/\"},\"author\":{\"name\":\"Mar\u00eda del Mar Diego Fern\u00e1ndez Gonz\u00e1lez Luna\",\"@id\":\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/#\/schema\/person\/6ea59db8aa20deb26ae3719ceaeea2da\"},\"headline\":\"Moral, diferencia entre crimen organizado y narcotr\u00e1fico en Michoac\u00e1n\",\"datePublished\":\"2019-09-24T23:12:06+00:00\",\"dateModified\":\"2019-09-24T23:12:09+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/moral-diferencia-entre-crimen-organizado-y-narcotrafico-en-michoacan\/\"},\"wordCount\":920,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/moral-diferencia-entre-crimen-organizado-y-narcotrafico-en-michoacan\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Portada-1-de-1.jpg\",\"keywords\":[\"Transformaciones de la sociedad rural\",\"Violencia social e inseguridad\",\"Actores y procesos sociales\",\"Laboratorio de Observaci\u00f3n del Fen\u00f3meno Religioso\",\"Karina B\u00e1rcenas\"],\"articleSection\":[\"Informativos\"],\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/moral-diferencia-entre-crimen-organizado-y-narcotrafico-en-michoacan\/#respond\"]}]},{\"@type\":[\"WebPage\",\"MedicalWebPage\"],\"@id\":\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/moral-diferencia-entre-crimen-organizado-y-narcotrafico-en-michoacan\/\",\"url\":\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/moral-diferencia-entre-crimen-organizado-y-narcotrafico-en-michoacan\/\",\"name\":\"Moral, diferencia entre crimen organizado y narcotr\u00e1fico en Michoac\u00e1n - Resonancias\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/moral-diferencia-entre-crimen-organizado-y-narcotrafico-en-michoacan\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/moral-diferencia-entre-crimen-organizado-y-narcotrafico-en-michoacan\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Portada-1-de-1.jpg\",\"datePublished\":\"2019-09-24T23:12:06+00:00\",\"dateModified\":\"2019-09-24T23:12:09+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/moral-diferencia-entre-crimen-organizado-y-narcotrafico-en-michoacan\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/moral-diferencia-entre-crimen-organizado-y-narcotrafico-en-michoacan\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/moral-diferencia-entre-crimen-organizado-y-narcotrafico-en-michoacan\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Portada-1-de-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Portada-1-de-1.jpg\",\"width\":1070,\"height\":709},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/moral-diferencia-entre-crimen-organizado-y-narcotrafico-en-michoacan\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Inicio\",\"item\":\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Moral, diferencia entre crimen organizado y narcotr\u00e1fico en Michoac\u00e1n\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/\",\"name\":\"Resonancias\",\"description\":\"Blog del Instituto de Investigaciones Sociales de la UNAM\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/#organization\",\"name\":\"Instituto de Investigaciones Sociales de la UNAM\",\"alternateName\":\"IIS-UNAM\",\"url\":\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/cropped-logo-unam-gris-26.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/cropped-logo-unam-gris-26.png\",\"width\":1301,\"height\":356,\"caption\":\"Instituto de Investigaciones Sociales de la UNAM\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/IISUNAM\",\"https:\/\/x.com\/IISUNAM\",\"https:\/\/www.instagram.com\/iisunam\/\",\"https:\/\/www.youtube.com\/user\/canaliisunam\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/#\/schema\/person\/6ea59db8aa20deb26ae3719ceaeea2da\",\"name\":\"Mar\u00eda del Mar Diego Fern\u00e1ndez Gonz\u00e1lez Luna\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e25b43376d3f000e943923e0ec0dc8cbfe120f4fe5e4a49f5550398aacb5f222?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e25b43376d3f000e943923e0ec0dc8cbfe120f4fe5e4a49f5550398aacb5f222?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Mar\u00eda del Mar Diego Fern\u00e1ndez Gonz\u00e1lez Luna\"},\"description\":\"T\u00e9cnica Acad\u00e9mica del Departamento de Difusi\u00f3n del IIS-UNAM (2019-2022)\",\"url\":\"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/author\/mariadelmar\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Moral, diferencia entre crimen organizado y narcotr\u00e1fico en Michoac\u00e1n - Resonancias","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/moral-diferencia-entre-crimen-organizado-y-narcotrafico-en-michoacan\/","og_locale":"es_MX","og_type":"article","og_title":"Moral, diferencia entre crimen organizado y narcotr\u00e1fico en Michoac\u00e1n - Resonancias","og_description":"Los grupos de autodefensa son una iniciativa comunitaria frente a la cartelizaci\u00f3n de la sierra-costa en Michoac\u00e1n En 2017 la investigadora Irene \u00c1lvarez Rodr\u00edguez fue contratada para formar parte de un proyecto colectivo sobre la respuesta ciudadana a la violencia y la fragilidad institucional. El grupo de nueve investigadores del proyecto decidi\u00f3 estudiar Michoac\u00e1n, uno [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/moral-diferencia-entre-crimen-organizado-y-narcotrafico-en-michoacan\/","og_site_name":"Resonancias","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/IISUNAM","article_published_time":"2019-09-24T23:12:06+00:00","article_modified_time":"2019-09-24T23:12:09+00:00","og_image":[{"width":1070,"height":709,"url":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Portada-1-de-1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Mar\u00eda del Mar Diego Fern\u00e1ndez Gonz\u00e1lez Luna","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@IISUNAM","twitter_site":"@IISUNAM","twitter_misc":{"Escrito por":"Mar\u00eda del Mar Diego Fern\u00e1ndez Gonz\u00e1lez Luna","Tiempo de lectura":"5 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":["Article","BlogPosting"],"@id":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/moral-diferencia-entre-crimen-organizado-y-narcotrafico-en-michoacan\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/moral-diferencia-entre-crimen-organizado-y-narcotrafico-en-michoacan\/"},"author":{"name":"Mar\u00eda del Mar Diego Fern\u00e1ndez Gonz\u00e1lez Luna","@id":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/#\/schema\/person\/6ea59db8aa20deb26ae3719ceaeea2da"},"headline":"Moral, diferencia entre crimen organizado y narcotr\u00e1fico en Michoac\u00e1n","datePublished":"2019-09-24T23:12:06+00:00","dateModified":"2019-09-24T23:12:09+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/moral-diferencia-entre-crimen-organizado-y-narcotrafico-en-michoacan\/"},"wordCount":920,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/moral-diferencia-entre-crimen-organizado-y-narcotrafico-en-michoacan\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Portada-1-de-1.jpg","keywords":["Transformaciones de la sociedad rural","Violencia social e inseguridad","Actores y procesos sociales","Laboratorio de Observaci\u00f3n del Fen\u00f3meno Religioso","Karina B\u00e1rcenas"],"articleSection":["Informativos"],"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/moral-diferencia-entre-crimen-organizado-y-narcotrafico-en-michoacan\/#respond"]}]},{"@type":["WebPage","MedicalWebPage"],"@id":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/moral-diferencia-entre-crimen-organizado-y-narcotrafico-en-michoacan\/","url":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/moral-diferencia-entre-crimen-organizado-y-narcotrafico-en-michoacan\/","name":"Moral, diferencia entre crimen organizado y narcotr\u00e1fico en Michoac\u00e1n - Resonancias","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/moral-diferencia-entre-crimen-organizado-y-narcotrafico-en-michoacan\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/moral-diferencia-entre-crimen-organizado-y-narcotrafico-en-michoacan\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Portada-1-de-1.jpg","datePublished":"2019-09-24T23:12:06+00:00","dateModified":"2019-09-24T23:12:09+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/moral-diferencia-entre-crimen-organizado-y-narcotrafico-en-michoacan\/#breadcrumb"},"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/moral-diferencia-entre-crimen-organizado-y-narcotrafico-en-michoacan\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/moral-diferencia-entre-crimen-organizado-y-narcotrafico-en-michoacan\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Portada-1-de-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Portada-1-de-1.jpg","width":1070,"height":709},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/moral-diferencia-entre-crimen-organizado-y-narcotrafico-en-michoacan\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Inicio","item":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Moral, diferencia entre crimen organizado y narcotr\u00e1fico en Michoac\u00e1n"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/#website","url":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/","name":"Resonancias","description":"Blog del Instituto de Investigaciones Sociales de la UNAM","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"es"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/#organization","name":"Instituto de Investigaciones Sociales de la UNAM","alternateName":"IIS-UNAM","url":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/cropped-logo-unam-gris-26.png","contentUrl":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/cropped-logo-unam-gris-26.png","width":1301,"height":356,"caption":"Instituto de Investigaciones Sociales de la UNAM"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/IISUNAM","https:\/\/x.com\/IISUNAM","https:\/\/www.instagram.com\/iisunam\/","https:\/\/www.youtube.com\/user\/canaliisunam"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/#\/schema\/person\/6ea59db8aa20deb26ae3719ceaeea2da","name":"Mar\u00eda del Mar Diego Fern\u00e1ndez Gonz\u00e1lez Luna","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e25b43376d3f000e943923e0ec0dc8cbfe120f4fe5e4a49f5550398aacb5f222?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e25b43376d3f000e943923e0ec0dc8cbfe120f4fe5e4a49f5550398aacb5f222?s=96&d=mm&r=g","caption":"Mar\u00eda del Mar Diego Fern\u00e1ndez Gonz\u00e1lez Luna"},"description":"T\u00e9cnica Acad\u00e9mica del Departamento de Difusi\u00f3n del IIS-UNAM (2019-2022)","url":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/author\/mariadelmar\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14808","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/25"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14808"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14808\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14817,"href":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14808\/revisions\/14817"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14807"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14808"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14808"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iis.unam.mx\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14808"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}